24
Thu, Sep
9 New Articles

Lokal

WILLEMSTAD – Entrante djamars 29 di sèptèmber 2026 e tarifa regulá di gasolin i diesel ta subi na Kòrsou. Tambe e tarifa di elektrisidat i awa ta subi entrante djaweps 1 di òktober 2026.

Esaki Regulatory Authority of Curaçao (RAC) ta partisipá den su komunikado mensual riba e partikularidat aki. RAC ta supervisá e desaroyo di preis di produktonan petrolero i di utilidat.
Kálkulo tarifa produktonan kombustibel

E kálkulo di tarifa pa Mogas 95, Gasoil LSD, LPG 20 i LPG 100 konosé e komponentenan
1. Preis di kompra, 2. Impuesto di importashon LSD, 3. Garantia di suministro di kombustibel (1a), 4. Garantia di suministro di kombustibel (1b), 5. Márgen pa Curoil, 6. Impuesto di konsumo (Akseins), 7. Sùrplùs/Défisit (Recovery), 8. Supsidio krusá, 9. O.B. di 6% pa benta por mayor, 10. Márgen pa agente, i 11. O.B. di 6% pa benta por detal. Pa sierto komponente e tarifa sero ta konta, sea temporalmente òf nò. E tarifa pa benta por mayor ta inkluí e promé nuebe komponentenan miéntras ku e tarifa pa benta por detal (na usuario final) ta inkluí tur komponente.
Ta determiná e preis di kompra, kaminda kalkulashon ta kuminsá, mensualmente pa e luna siguiente a base di e reserva di kombustibel disponibel na final di luna pasá. Pues: e preisnan di kompra ku ta stipulá pa òktober 2026, en prinsipio ta basá riba e reserva di kombustibel disponibel pa final di ougùstùs 2026.

Den kaso ku si e informashon tokante di reserva duná dor di Curoil ta inalkansabel, lo tin ku sali for di e kotisashon internashonal resien. E preisnan di kompra akí ta wordu revisá dor di notashon di preis internashonal. Dor di e lapso aki den e mekanismo pa determiná preis, por ta nesesario pa deskontá eventual diferensia entre e preis di kompra regulá i e montantenan di kompra real, di forma retroaktivo via e elemento ‘Sùrplùs/Défisit’.

E tarifa usuario final pa tantu Mogas 95 komo Gasoil (U)LSD ta subi kompará ku luna anterior, prinsipalmente komo resultado di preisnan di kompra internashonal mas haltu. E tenshonnan geopolítiko ku ta kontinuá ta sigui pone preshon riba e preisnan internashonal di krudo i kombustibel, resultando den preisnan mas haltu. Partikularmente, e preis di kompra di Gasoil (U)LSD ta mustra atrobe un subida konsiderabel. E atakenan riba infrastruktura petrolero Ruso ta un faktor importante den e subida aki, konsiderando e papel importante ku Rusia tin den e suministro mundial di diesel. Pa limitá e impakto di e subida aki riba e tarifa usuario final, a apliká un redukshon den e komponente di surplus/déficit. E medida temporal di mitigashon aki ta limitá e impakto di e subida riba e tarifa usuario final durante e luna aktual. E efekto di e medida aki lo wordu rekuperá den e lunanan benidero.
Kálkulo tarifa awa i koriente

E kálkulo di e tarifa pa awa i elektrisidat tin dos komponente: e tarifa básiko i e klousula di kombustibel. E klousula di kombustibel pa elektrisidat ta konsistí di dos elemento: kompra di koriente i gastunan di kombustibel.

E ‘kompra di koriente’ ta basá riba e preis pa e energia ku tersernan ta suministrá, manera energia di bientu i di solo. ‘Gastunan di kombustibel’ ta enserá produkshon di energia dor di Aqualectra mes. Tambe e klousula di kombustibel pa awa ta konsistí di dos elemento, ku ta ‘kompra’ basá riba preis di awa ku ta wòrdu suministrá dor di un terser partido i e gastunan di elektrisidat pa produkshon di awa dor di Aqualectra mes.

Sin embargo, kada luna e uso di e diferente medio pa produkshon – e asina yamá ‘meskla di produkshon’ ta varia. P’esei RAC ta determiná e balor di e klousula di kombustibel mensualmente basá riba e pronóstiko di Aqualectra, di kiko e meskla di produkshon lo bira, den e kaso aki pa e luna di òktober 2026. Si un luna despues resultá ku e elemento akí tabata muchu haltu òf muchu abou, ta korigí esaki. Den e kaso akí, ta trata di e luna di ougùstùs 2026.

RAC ta determiná e tarifa básiko pa tantu awa komo elektrisidat un biaha pa aña. E tarifa akí ta enserá tur otro gastu (fiho) pa e produkshon di awa i elektrisidat i tambe e gastunan pa e distribushon i e entrega di esakinan, manera gastu di personal, di mantenshon, depresiashon, etc.
E subida den e tarifanan di elektrisidat ta resultado di un oumento den e gastunan promedio di kombustibel pa produkshon di elektrisidat, kombina ku un oumento leve den e faktor di korekshon pa e luna di ougùstùs 2026. Esaki prinsipalmente ta resultado di preisnan mas haltu di kombustibel pa luna di òktober 2026, un ekspektativa di uso mas haltu di e kombustibel mas karu i menos energia generá dor di bientu. Konforme e maneho, e subida di e tarifanan ta limita na 10% i e défisit lo wordu transferí pa novèmber 2026.

E subida den e tarifanan di awa ta resultado di un subida den e gastunan di elektrisidat pa produkshon di awa i un faktor di korekshon mas haltu pa e luna di òktober 2026.
Aprobashon i fihamentu

RAC ta asesorá Konseho di Minister (KdM) enkuanto e tarifanan nobo. Solamente despues ku e KdM aprobá e propuesta, e Minister pa Desaroyo Ekonómiko, ku alabes ta enkargá ku asuntunan di energia, ta fiha e tarifanan. Eseinan ta e tarifanan máksimo ku por usa un luna largu.
Ku e prosedura akí, ku ta konsiderá faktornan internashonal i lokal, e supervisor RAC ta vigilá e entrega di kombustibel, awa i elektrisidat na e poblashon lokal di forma independiente i transparente, pa esaki ta kontínuo i rasonabel.

Por mira e ahustenan eksakto den e tarifanan riba www.rac.cw.